Wypożyczalnia rowerów

Baza opisuje klientów wypożyczalni, stacje rowerowe, rowery oraz historię ich wypożyczeń. Rower można pobrać z jednej stacji i oddać do innej. Jeden klient może wielokrotnie korzystać z wypożyczalni, a jeden rower może być kolejno wypożyczany przez różne osoby. Zestaw służy do ćwiczeń SQL w PostgreSQL.

Dane klientów i wypożyczeń są fikcyjne. Nazwy stacji nawiązują do miejsc w Warszawie; zestaw nie przedstawia rzeczywistej sieci ani historii konkretnego operatora. Adresy poczty elektronicznej używają domeny example.com.

Pliki i uruchomienie

Skrypty działają w bieżącym schemacie. Nie tworzą osobnej bazy danych ani konta użytkownika. Po przejściu do katalogu z pobranymi plikami w psql można wykonać:

\encoding UTF8
\set ON_ERROR_STOP on
\i rowery.create.sql
\i rowery.insert.sql

Plik danych jest pełnym zestawem i wymaga pustych tabel. Należy uruchamiać go w osobnej sesji, bez innych niezatwierdzonych zmian. Wstawianie danych jest objęte transakcją BEGIN–COMMIT. Aby odtworzyć zestaw, można wykonać kolejno rowery.drop.sql, rowery.create.sql i rowery.insert.sql. Skrypt drop usuwa dotychczasowe tabele i ich dane; zawiera również klauzulę CASCADE, więc usuwa zależne obiekty, np. widoki oparte na tych tabelach.

Tabele i kolumny

PK oznacza klucz główny, FK — klucz obcy, a UQ — ograniczenie unikatowości. Poniżej przy każdej tabeli wymieniono kolumny dopuszczające NULL; pozostałe są obowiązkowe. SERIAL tworzy kolumnę całkowitą z domyślną wartością pobieraną z sekwencji. Przy zwykłym dodawaniu nowego rekordu można pominąć taki identyfikator. W pliku danych identyfikatory są ustalone, a sekwencje ustawione tak, aby następne wartości z nimi nie kolidowały.

Nazwy w skrypcie create, np. Klienci, nie są ujęte w cudzysłowy. PostgreSQL zapisuje je małymi literami, dlatego w zapytaniach można pisać klienci, rowery itd.

klienci

id_klienta       SERIAL        PK
imie             VARCHAR(50)
nazwisko         VARCHAR(50)
email            VARCHAR(100)  UQ
data_rejestracji  DATE

Wszystkie kolumny są obowiązkowe. Imię i nazwisko nie stanowią klucza: różne osoby mogą mieć takie same dane. Pominięta przy wstawianiu data_rejestracji otrzymuje domyślnie CURRENT_DATE. W dostarczonym zestawie wszystkie daty rejestracji podano jawnie.

stacje

id_stacji    SERIAL        PK
nazwa        VARCHAR(100)
lokalizacja  VARCHAR(100)

Tylko lokalizacja dopuszcza NULL. Stacja może istnieć bez przypisanych do niej rowerów i bez odnotowanych wypożyczeń. Schemat nie przechowuje pojemności stacji ani współrzędnych.

rowery

id_roweru      SERIAL       PK
numer_seryjny  VARCHAR(30)  UQ
typ            VARCHAR(30)
status         VARCHAR(20)
id_stacji      INTEGER      FK → stacje.id_stacji

Tylko id_stacji dopuszcza NULL. W przygotowanych danych rower wypożyczony nie znajduje się na stacji, więc ma w tej kolumnie NULL. Rower w serwisie może mieć wskazaną stację albo NULL, gdy jest poza stacjami. Stan i stacja w tabeli rowery opisują sytuację bieżącą, a nie stan podczas każdego dawnego wypożyczenia. Wartości typów i statusów zapisuje się bez polskich znaków, dokładnie tak jak w ograniczeniach CHECK.

wypozyczenia

id_wypozyczenia    SERIAL        PK
id_klienta        INTEGER       FK → klienci.id_klienta
id_roweru         INTEGER       FK → rowery.id_roweru
data_wypozyczenia TIMESTAMP
data_zwrotu       TIMESTAMP
koszt             NUMERIC(6,2)
id_stacji_start   INTEGER       FK → stacje.id_stacji
id_stacji_koniec  INTEGER       FK → stacje.id_stacji

W schemacie obowiązkowe są tylko id_wypozyczenia i data_wypozyczenia. Wszystkie pozostałe kolumny tej tabeli dopuszczają NULL, także klucze obce. W przygotowanych danych każde wypożyczenie ma klienta, rower i stację początkową. Dla wypożyczenia trwającego kolumny data_zwrotu, koszt i id_stacji_koniec mają wartość NULL; dla zakończonego są wypełnione.

NULL w kolumnie koszt oznacza brak ustalonej opłaty, a 0.00 — ustaloną opłatę zerową. Kwoty są danymi przykładowymi; model nie zawiera taryf ani reguł naliczania ceny. TIMESTAMP nie przechowuje strefy czasowej. Podane godziny interpretujemy jako lokalny czas w Warszawie.

Powiązania i ograniczenia modelu

Tabela wypozyczenia łączy klienta, rower oraz dwie role stacji: początkową i końcową. Aby wyświetlić nazwy obu stacji, należy dołączyć tabelę stacje dwukrotnie, z różnymi aliasami. Przy stacji końcowej złączenie zewnętrzne pozwala zachować również wypożyczenia jeszcze niezakończone.

Dane początkowe

Każda tabela zawiera dziesięć razy więcej rekordów niż pierwotny zestaw. Daty są stałe i nie zależą od dnia uruchomienia skryptu. Stan bieżący rowerów i trwające wypożyczenia odnoszą się do 5 października 2025 roku, godziny 18:00. Przy zadaniach dotyczących tej chwili należy używać tego momentu, a nie funkcji zwracających aktualną datę i godzinę serwera.

TabelaPierwotnieObecnie
klienci440
stacje440
rowery550
wypozyczenia770

W danych jest 65 zakończonych i 5 trwających wypożyczeń. Spośród zakończonych przejazdów 18 kończy się na stacji początkowej, a 47 na innej stacji; dwa przejazdy są bezpłatne. Rowery mają wszystkie dopuszczalne typy i statusy: 40 jest dostępnych, 5 wypożyczonych, a 5 w serwisie.

Siedmiu klientów i dziewięć rowerów nie ma żadnych wypożyczeń, a sześć stacji nie występuje jako początek ani koniec przejazdu. Dwie stacje rezerwowe nie mają jeszcze określonej lokalizacji. Dzięki temu można ćwiczyć złączenia, złączenia zewnętrzne, samozłączenia, grupowanie, agregacje oraz podzapytania, w tym skorelowane.

Liczby rekordów i przyjęta data opisu są cechami tego zestawu danych, a nie ograniczeniami bazy.


Przykładowe schematy baz danych

Powrót do zadań