Zarząd Transportu Miejskiego

Baza opisuje przystanki, ich pozycje na trasach linii komunikacyjnych oraz godziny odjazdów z poszczególnych przystanków. Zestaw służy do ćwiczeń SQL. Nazwy nawiązują do Warszawy, także do dawnych nazw, ale przebieg tras i godziny są danymi umownymi.

To fragmentaryczny przykład dydaktyczny, a nie aktualny rozkład jazdy ZTM/WTP. Nie należy na jego podstawie planować podróży.

Pliki i uruchomienie

Skrypty są przeznaczone dla Oracle i działają w schemacie zalogowanego użytkownika. Nie tworzą konta ani osobnej bazy danych. Po przejściu do katalogu z pobranymi plikami w SQL*Plus lub SQLcl można wykonać:

@ztm.create.sql
@ztm.insert.sql

W SQL Developer należy uruchamiać pliki jako skrypty, np. klawiszem F5. Ukośnik w osobnym wierszu uruchamia blok PL/SQL w trybie skryptowym. Pliki danych i opis są zapisane w UTF-8; klient musi poprawnie odczytywać to kodowanie.

Skrypt danych jest pełnym zestawem i wymaga pustych tabel. Należy uruchamiać go w osobnej sesji, bez innych niezatwierdzonych zmian. Po poprawnym wczytaniu wykonuje COMMIT, a w razie błędu wycofuje wstawianie przez ROLLBACK i zgłasza błąd. Do odtworzenia zestawu służy kolejność ztm.drop.sql, ztm.create.sql, ztm.insert.sql. Skrypt drop usuwa istniejące tabele i dane. W Oracle operacji tych nie można wycofać przez ROLLBACK.

Tabele i kolumny

PK oznacza klucz główny, FK — klucz obcy, a UQ — ograniczenie unikatowości. Jedyną kolumną dopuszczającą NULL jest przystanek.prostopadla. Kolumny kluczy głównych są obowiązkowe, również gdy nie zapisano przy nich osobno NOT NULL.

przystanek

nr           VARCHAR2(12)  PK
rownolegla   VARCHAR2(25)
prostopadla  VARCHAR2(25)  dopuszcza NULL

Identyfikatory są umownymi oznaczeniami, a nie oficjalnymi kodami operatora. Zostały zapisane bez końcowych spacji. W Oracle pusty napis jest traktowany jak NULL; brak ulicy poprzecznej zapisano w skrypcie jawnie jako NULL. Przystanek może istnieć bez przypisania do jakiejkolwiek linii.

linia

nr             NUMBER(3)
nr_kolejny     NUMBER(3)     CHECK (nr_kolejny > 0)
nr_przystanka  VARCHAR2(12)  FK → przystanek.nr
PK (nr, nr_kolejny)
UQ (nr, nr_przystanka)

Wiersz tabeli linia opisuje jedną pozycję na trasie, a nie całą linię. Wszystkie wiersze o tym samym nr, uporządkowane według nr_kolejny, tworzą zapisaną część trasy. Numer linii sam w sobie nie jest kluczem tej tabeli.

Klucz główny pozwala wskazać najwyżej jeden przystanek na danej pozycji danej linii. Ograniczenie UNIQUE (nr, nr_przystanka) zabrania dwukrotnego wystąpienia tego samego przystanku na jednej linii. Schemat nie wymaga ciągłości numeracji. W danych numery mają luki, ponieważ zapisano tylko fragmenty tras.

odjazd

nr_linii    NUMBER(3)
nr_kolejny  NUMBER(3)
godzina     CHAR(5)
PK (nr_linii, nr_kolejny, godzina)
FK (nr_linii, nr_kolejny) → linia (nr, nr_kolejny)

Klucz obcy jest złożony: para (nr_linii, nr_kolejny) wskazuje jeden wiersz tabeli linia, a przez niego właściwy przystanek. Sam numer linii ani sama pozycja przystanku nie wystarczą. Klucz główny zabrania zapisania dwóch identycznych godzin odjazdu tej samej linii z tej samej pozycji.

godzina jest napisem, nie typem daty ani czasu. W danych wszystkie wartości mają pięć znaków i poprawną postać od '00:00' do '23:59'. Sam schemat nie sprawdza tego formatu. Przy jednolitym zapisie HH:MM porządek napisów odpowiada kolejności godzin w obrębie jednego dnia, ale nie rozstrzyga kolejności przejazdów przez północ.

Powiązania i ograniczenia modelu

Nie można uznać dwóch godzin na kolejnych przystankach za odjazdy tego samego pojazdu. Baza nie zawiera informacji, która by je powiązała. Nie można więc wiarygodnie obliczyć czasu przejazdu ani odtworzyć konkretnego kursu przez samo połączenie odjazdów według numeru linii i kolejności przystanków.

Dane początkowe

TabelaLiczba wierszy
przystanek21
linia20
odjazd27

Dwadzieścia pozycji tras należy do dziesięciu różnych linii. Siedem przystanków nie występuje na żadnej zapisanej trasie, a pięć pozycji tras nie ma żadnego odjazdu. Cztery przystanki nie mają wpisanej ulicy poprzecznej.

Te same przystanki występują na różnych liniach, a z jednej pozycji na trasie może być zapisanych wiele odjazdów. Zestaw pozwala ćwiczyć złączenia po kluczach złożonych, samozłączenia, wyszukiwanie wspólnych przystanków, grupowanie, złączenia zewnętrzne i podzapytania. Liczby rekordów i luki w danych opisują ten zestaw, a nie dodatkowe ograniczenia schematu.

Sprawdź poprawność XHTML 1.0 Strict


Przykładowe schematy baz danych